2016/06/20

Aż strach się bać, czyli parę słów o fobiach


Fobia jest najczęściej spotykaną formą zaburzenia lekowego. Jej istotą jest odczuwanie silnego lęku, który w żaden sposób nie jest adekwatny do istniejącego zagrożenia. Vegeberg (1996) oszacował, że jedna z dziesięciu osób cierpi z powodu wyraźnej postaci jakiejś konkretnej fobii. Fobie mogą dotyczyć zarówno przedmiotów, zwierząt, jak i sytuacji. Do najbardziej znanych i najpopularniejszych zaburzeń lękowych należą takie fobie jak klaustrofobia i agorafobia, czyli lęk przed zamkniętymi i otwartymi pomieszczeniami oraz akrofobia, czyli lęk wysokości. 


SKĄD SIĘ WZIĘŁA FOBIA?

Poglądów związanych z tym, skąd u ludzi biorą się takie zaburzenia lękowe jak fobie jest bardzo wiele. W zasadzie wszystkie teorie, które powstały do tej pory w dużej mierze zależą od nurtu psychologicznego. Jednak najczęściej można spotkać się z tym, że dany lęk jest efektem wyuczonym i nabytym - przykładowo jeżeli ktoś był straszony pająkami (nawet dla żartu), może to skutkować arachnofobią, czyli lękiem przed pająkami. Jednak uczymy się nie tylko przez swoje odczucia i doświadczenia, ale także z obserwacji innych.

OBJAWY PSYCHOSOMATYCZNE FOBII

Zaburzenia lękowe w postaci fobii związane są także z występowaniem objawów psychosomatycznych podczas epizodów, kiedy to dana osoba odczuwa bardzo silny lęk na wskutek styczności z konkretnym przedmiotem, bądź sytuacją. Wśród tych objawów somatycznych wymienia się między innymi suchość w ustach, szczękościsk, zawroty głowy, nadmierne pocenie, "drętwienie" kończyn, spadek lub wzrost ciśnienia.

RODZAJE FOBII

Według DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), czyli klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego fobie dzielimy na fobie specyficzne, fobie społeczne/sytuacyjne i agorafobię (lęk przed otwartą przestrzenią) bez lęku panicznego. 

FOBIA SPECYFICZNA

Z fobią specyficzną mamy do czynienia w takiej sytuacji, kiedy dana osoba odczuwa bardzo silny lęk, który zostaje wywołany przez określone sytuacje, bądź przedmioty. Większość osób dotkniętych najróżniejszymi odmianami fobii radzi sobie sama ze swoim lękiem w najprostszy z możliwych sposobów - po prostu unika sytuacji, które mogłyby wywołać silny lęk. Jednak w momencie kiedy fobia w znaczny sposób utrudnia nam codzienne życie, warto zwrócić się wtedy do psychoterapeuty po pomoc. Jak się okazuje najlepszym sposobem leczenia fobii specyficznych jest desensytyzacja (odwrażliwianie), polegająca na redukowaniu intensywności reakcji lękowej. Podczas terapii dana osoba uczy się technik relaksacji i kontroli oddechu, aby stopniowo zmniejszać odczuwany lęk.

Przykładowe fobie specyficzne:
  1. ALGOFOBIA - lęk przed bólem
  2. ZOOFOBIA - lęk przed zwierzętami
  3. AKROFOBIA - lęk przed wysokością
  4. KLAUSTROFOBIA - lęk przed zamkniętymi pomieszczeniami
  5. MONOFOBIA - lęk przed samotnością
  6. PATOFOBIA - lęk przed chorobą
  7. MYSOFOBIA - lęk przed brudem i zarazkami
  8. NYKTOFOBIA - lęk przed ciemnością
  9. HYDROFOBIA - lęk przed wodą
  10. ARACHNOFOBIA - lęk przed pająkami

FOBIA SPOŁECZNA (SYTUACYJNA)

W przypadku fobii społecznej/sytuacyjnej dana osoba borykająca się z taką odmianą zaburzenia lękowego najczęściej odczuwa silny lęk przed wystąpieniami publicznymi, wygłaszaniem referatu lub prezentacji, zabierania głosu. Osoby cierpiące na fobię społeczną w sytuacjach, kiedy to zostają zmuszone do wykonania danej czynności np. przedstawienie prezentacji przed całą grupą w ramach zaliczenia na studiach często czerwienią się i nadmiernie pocą. W przypadku, gdy fobie społeczne w dużym stopniu utrudniają nam życie do tego stopnia, że nie jesteśmy w stanie normalnie funkcjonować - trzeba zgłosić się nie tylko do psychoterapeuty, ale także do psychiatry. W leczeniu stosuje się środki doraźne (działające około 1h), których zadaniem jest zmniejszenie poziomu lęku, środki długotrwałe w formie antydepresantów, a także terapię (zazwyczaj behawioralną). Szwedzcy psychologowie na podstawie przeprowadzonych badań twierdzą, że przyczyną fobii i lęków społecznych jest nadmiar serotoniny - ale o szczegółach tego badania napiszę innym razem.

Jedno jest pewne, jeżeli fobie w dużym stopniu utrudniają nam funkcjonowanie w życiu codziennym, należy udać się do psychoterapeuty, aby sobie pomóc. Wiele osób się czegoś boi, tylko kwestia dotyczy tego, czy pomimo lęku jesteśmy w stanie normalnie funkcjonować, bo jeżeli paraliżuje nas strach do tego stopnia, że wycofujemy się z życia to warto się udać po pomoc.

Ja boję się pająków, myszy i wszelkiego robactwa.
A Ty?

Literatura:
Bilikiewicz, A., Pużyński, S., Wciórka, J., Rybakowski, J. (2003). Psychiatria, tom II. Wrocław: Urban & Partner, 2003.
Maruszewski T., Doliński, D., Łukaszewski, W., Marszał-Wiśniewska, M. (2015). Emocje i motywacja. W: Strelau, J., Doliński, D. Psychologia akademicka, tom I. Gdańsk: GWP.
Veggeberg K.S. (1996). Leczenie umysłu. Warszawa: Prószyńska i S-ka.

1 komentarz:

  1. Fobii takiej poważnej nie mam, ale boję się chorób i nie zawsze czuję się bezpiecznie przy psach. Moja mama się ich boi i podejrzewam, że to nauczyłam się tego od niej.

    OdpowiedzUsuń

TOP